Zawiadomienia do GIIF — art. 74, 86, 90 Ustawy AML w…

Procesy zawiadamiania GIIF i przechowywania dokumentów AML/CFT są obszarem, w którym czas reakcji ma znaczenie procesowe — niezachowanie 2 dni roboczych z art. 74 Ustawy lub niedopełnienie wstrzymania transakcji w trybie art. 86 są bezpośrednio kwalifikowane jako naruszenie obowiązków AML/CFT. Stanowisko UKNF poświęca temu obszarowi sekcje 5 i 6 i odsyła do czterech Komunikatów GIIF: nr 11 (lipiec 2019), nr 22 (kwiecień 2020), nr 53 (grudzień 2022) i nr 91 (styczeń 2025).

W tym artykule porządkujemy: cztery tryby zawiadomień (art. 72, 74, 86, 90 Ustawy) z terminami, mechanikę wstrzymania transakcji i blokady rachunku, obowiązek z art. 76 Ustawy, tajemnicę z art. 54 Ustawy oraz pięcioletni okres przechowywania dokumentów z art. 49 Ustawy.

Cztery tryby zawiadomień do GIIF — przegląd

UKNF oczekuje, że Procedura AML/CFT będzie określać sposób postępowania w każdym z trybów.

Tryb	Charakter	Termin	Wytyczne
Art. 72 Ustawy	Transakcje progowe	7 dni od czynności z ust. 5	Komunikat GIIF nr 11 (2019) i nr 53 (2022)
Art. 74 Ustawy	Okoliczności mogące wskazywać na podejrzenie ML/TF	Niezwłocznie, max 2 dni robocze od potwierdzenia	—
Art. 86 Ustawy	Uzasadnione podejrzenie — przed transakcją	Niezwłocznie	Komunikat GIIF nr 22 (2020) i nr 91 (2025)
Art. 90 Ustawy	Po transakcji, gdy art. 86 nie był możliwy — z uzasadnieniem	Niezwłocznie	Komunikat GIIF nr 22 (2020) i nr 91 (2025)

Procedura AML/CFT musi określać:

sposób postępowania w przypadku zidentyfikowania transakcji nietypowych z art. 43 ust. 4 Ustawy;
zakres i rodzaj informacji o transakcjach przekazywanych do GIIF — odpowiednio do oferowanych produktów i usług;
sposób sporządzania zawiadomień w trybie art. 74, art. 86 i art. 90 Ustawy.

Wstrzymanie transakcji i blokada rachunku

Stanowisko UKNF wskazuje, że Procedura AML/CFT musi opisywać proces postępowania IO w przypadku wstrzymania transakcji lub blokady rachunku. Mechanika:

wstrzymanie transakcji i blokowanie rachunku przez GIIF ma miejsce, gdy zawiadomienie zostało sporządzone w trybie art. 86 lub art. 90 Ustawy lub w przypadkach z art. 87 Ustawy;
postanowienie o wstrzymaniu transakcji lub blokady rachunku może zostać wydane również przez prokuratora (art. 86 ust. 9 i 10 Ustawy).

W odniesieniu do IO niebędących bankami, oddziałami banków zagranicznych, oddziałami instytucji kredytowych oraz spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi — Procedura AML/CFT musi określać tryb postępowania w przypadku zawiadomienia prokuratora o podejrzeniu pochodzenia wartości majątkowych z przestępstwa innego niż ML/TF (art. 89 Ustawy), w tym niezwłocznego przekazania do GIIF kopii tych zawiadomień oraz postanowień prokuratury.

Żądania GIIF — art. 76 Ustawy

Art. 76 Ustawy nakłada obowiązek przekazywania informacji lub dokumentów w przypadku żądania GIIF. Wszelkie czynności podejmowane w celu realizacji tego obowiązku powinny być udokumentowane — np. poprzez wskazanie daty i wyniku weryfikacji bazy klientów pod kątem podmiotów lub osób fizycznych wskazanych w żądaniu GIIF.

Tajemnica AML — art. 54 Ustawy

Procedura AML/CFT musi uwzględniać postanowienia art. 54 Ustawy dotyczącego obowiązku zachowania tajemnicy przez IO, jej pracowników oraz osoby działające w imieniu i na rzecz IO w zakresie:

przekazywania informacji do GIIF;
planowania wszczęcia oraz prowadzenia analizy dotyczącej ML/TF.

Wyjątki z art. 54 ust. 2 Ustawy dopuszczają wymianę informacji w grupie zgodnie z art. 54 ust. 3 zd. 1 Ustawy — pełen kontekst procedury grupowej omawiamy w artykule Procedura grupowa AML/CFT — kiedy instytucja obowiązana musi ją wprowadzić.

W praktyce tajemnica oznacza, że pracownicy IO nie informują klienta o tym, że jego transakcja została zgłoszona do GIIF lub jest analizowana pod kątem ML/TF. Procedura AML/CFT musi przeszkolić cały personel mający kontakt z klientem w zakresie zachowania tajemnicy — jest to częsty obszar audytu kontroli KNF.

Przechowywanie dokumentów — art. 49 Ustawy

Procedura AML/CFT musi określać zakres, sposób i czas przechowywania informacji oraz dokumentów związanych z procesem AML/CFT. Art. 49 Ustawy nakłada obowiązek przechowywania przez 5 lat następujących kategorii dokumentów:

1. Kopie dokumentów i informacji uzyskanych w wyniku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego

W tym informacji uzyskanych za pomocą środków identyfikacji elektronicznej oraz usług zaufania umożliwiających identyfikację elektroniczną w rozumieniu rozporządzenia 910/2014 (eIDAS).

Liczone od dnia zakończenia stosunków gospodarczych z klientem lub od dnia przeprowadzenia transakcji okazjonalnej.

2. Dowody potwierdzające przeprowadzone transakcje i ewidencje transakcji

W oryginale lub kopii — konieczne do identyfikacji transakcji.

Liczone od dnia zakończenia stosunków gospodarczych z klientem lub od dnia przeprowadzenia transakcji okazjonalnej.

3. Wyniki bieżących analiz transakcji z art. 34 ust. 3 Ustawy

Liczone od dnia ich przeprowadzenia — przez okres 5 lat.

Wydłużenie okresu przez GIIF

W szczególnych sytuacjach GIIF może zażądać — przed upływem terminów ustawowych — przechowywania dokumentacji przez kolejny okres nie dłuższy niż 5 lat, licząc od dnia, w którym upływa okres ustawowy. W praktyce oznacza to, że całkowity okres przechowywania może sięgnąć 10 lat od zakończenia relacji z klientem, jeśli GIIF skorzysta z tego uprawnienia.

Co Procedura AML/CFT musi konkretnie regulować w obszarze GIIF?

UKNF oczekuje, że Procedura AML/CFT zawiera:

sposób postępowania w przypadku zidentyfikowania transakcji nietypowych (art. 43 ust. 4 Ustawy) — pełen kontekst w artykule Wzmożone środki bezpieczeństwa finansowego;
zakres i rodzaj informacji o transakcjach gromadzonych odpowiednio do produktów i usług oferowanych przez IO oraz tryb ich przekazywania do GIIF (art. 72 ust. 1–3 Ustawy, termin 7 dni);
sposób sporządzania zawiadomień w trybie art. 74 Ustawy (max 2 dni robocze od potwierdzenia podejrzenia);
sposób sporządzania zawiadomień w trybie art. 86 Ustawy (przed transakcją) i art. 90 Ustawy (po transakcji, z uzasadnieniem) — niezwłocznie;
proces postępowania IO w przypadku wstrzymania transakcji lub blokady rachunku przez GIIF lub prokuratora (art. 86, 87, 90 oraz art. 86 ust. 9 i 10 Ustawy);
w odniesieniu do IO niebędących bankami / SKOK — tryb postępowania w przypadku zawiadomienia prokuratora w trybie art. 89 Ustawy.

Najważniejsze działania do podjęcia

Audyt procesu zawiadomień — czy Procedura AML/CFT pokrywa wszystkie cztery tryby (art. 72, 74, 86, 90) i czy operacja faktycznie zachowuje terminy.
Weryfikacja gotowości do wstrzymania/blokady — kto w IO podejmuje decyzję, jak szybko, kto powiadamia GIIF, jak archiwizuje postanowienia prokuratury.
Test żądań GIIF (art. 76) — czy proces odpowiedzi jest udokumentowany (data, wynik weryfikacji bazy, osoba odpowiedzialna).
Tajemnica AML — szkolenia z art. 54 Ustawy dla całego personelu mającego kontakt z klientem (nie tylko AML/CFT).
Polityka retencji — zgodność z 5-letnim minimum z art. 49 Ustawy + procedura wydłużenia o kolejne 5 lat na żądanie GIIF.
Przegląd Komunikatów GIIF — nr 11, 22, 53, 91 powinny być uwzględnione w bieżącej praktyce procesowej.

Jak możemy Ci pomóc?

W Legal Geek wspieramy instytucje obowiązane w opracowaniu procesu zawiadomień do GIIF zgodnie z art. 72, 74, 86, 90 Ustawy oraz Komunikatami GIIF. Doradzamy przy gotowości operacyjnej IO do wstrzymania transakcji i blokady rachunku oraz przy audytach polityki retencji dokumentów AML/CFT. Skontaktuj się z nami przez formularz kontaktowy.

Co dalej w cyklu?

Źródła

Stanowisko UKNF dotyczące procesów AML/CFT, sekcje 5 i 6 — KNF
Ustawa z 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz.U. 2025 poz. 644 t.j.), art. 43 ust. 4, 49, 54, 72, 74, 76, 86, 87, 89, 90 — ISAP
Komunikat GIIF nr 11 z 11 lipca 2019 r. — GIIF
Komunikat GIIF nr 22 z 7 kwietnia 2020 r. — GIIF
Komunikat GIIF nr 53 z 20 grudnia 2022 r. — GIIF
Komunikat GIIF nr 91 z 30 stycznia 2025 r. — GIIF
Rozporządzenie PE i Rady (UE) nr 910/2014 (eIDAS) — EUR-Lex

Powiązane artykuły z bloga Legal Geek

Najczęściej zadawane pytania

Jakie cztery tryby zawiadomień do GIIF wymienia Ustawa?

Art. 72 Ustawy reguluje przekazywanie informacji o transakcjach progowych (termin 7 dni od czynności z ust. 5). Art. 74 Ustawy dotyczy zawiadomienia o okolicznościach mogących wskazywać na podejrzenie ML/TF (max 2 dni robocze od potwierdzenia). Art. 86 Ustawy obejmuje uzasadnione podejrzenie przed transakcją (niezwłocznie). Art. 90 Ustawy stosuje się, gdy zawiadomienie z art. 86 nie było możliwe — IO przekazuje zawiadomienie z uzasadnieniem przyczyn braku wcześniejszego zawiadomienia.

Jaki jest termin zawiadomienia z art. 74 Ustawy AML?

Art. 74 Ustawy wymaga przekazania zawiadomienia niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 2 dni roboczych od dnia potwierdzenia przez IO podejrzenia. Procedura AML/CFT musi opisywać sposób, w jaki IO sporządza i wysyła to zawiadomienie — niezachowanie 2 dni roboczych jest bezpośrednio kwalifikowane jako naruszenie obowiązków AML/CFT.

Czym różni się zawiadomienie z art. 86 od art. 90 Ustawy?

Art. 86 Ustawy odnosi się do transakcji, które jeszcze nie zostały przeprowadzone — IO ma uzasadnione podejrzenie, że transakcja lub wartości majątkowe mogą mieć związek z ML/TF, i zawiadamia GIIF przed jej realizacją. Art. 90 Ustawy stosuje się, gdy zawiadomienie GIIF nie było możliwe przed transakcją — IO przekazuje zawiadomienie po fakcie, uzasadniając przyczyny braku wcześniejszego zawiadomienia.

Kto może wstrzymać transakcję lub zablokować rachunek?

Wstrzymanie transakcji i blokada rachunku przez GIIF następuje, gdy zawiadomienie zostało sporządzone w trybie art. 86 lub art. 90 Ustawy lub w przypadkach z art. 87 Ustawy. Postanowienie o wstrzymaniu transakcji lub blokady rachunku może zostać wydane również przez prokuratora (art. 86 ust. 9 i 10 Ustawy). Procedura AML/CFT musi opisywać proces postępowania IO w obu sytuacjach.

Co IO ma zrobić w przypadku zawiadomienia prokuratora w trybie art. 89 Ustawy?

W odniesieniu do IO niebędących bankami, oddziałami banków zagranicznych, oddziałami instytucji kredytowych oraz spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi — Procedura AML/CFT musi określać tryb postępowania w przypadku zawiadomienia prokuratora o podejrzeniu pochodzenia wartości majątkowych z przestępstwa innego niż ML/TF (art. 89 Ustawy), w tym niezwłocznego przekazania do GIIF kopii tych zawiadomień oraz postanowień prokuratury.

Co IO musi zrobić, gdy GIIF zażąda informacji lub dokumentów (art. 76 Ustawy)?

Art. 76 Ustawy nakłada obowiązek przekazania informacji lub dokumentów na żądanie GIIF. Wszelkie czynności podejmowane w celu realizacji tego obowiązku powinny być udokumentowane — np. poprzez wskazanie daty i wyniku weryfikacji bazy klientów pod kątem podmiotów lub osób fizycznych wskazanych w żądaniu GIIF.

Czy IO może poinformować klienta o złożeniu zawiadomienia do GIIF?

Nie. Art. 54 Ustawy nakłada obowiązek zachowania tajemnicy przez IO, jej pracowników oraz osoby działające w imieniu i na rzecz IO w zakresie przekazywania informacji do GIIF oraz planowania wszczęcia i prowadzenia analizy dotyczącej ML/TF. Wyjątki z art. 54 ust. 2 dopuszczają wymianę informacji w grupie zgodnie z art. 54 ust. 3 zd. 1 — w pozostałych przypadkach IO musi zachować tajemnicę.

Jak długo IO musi przechowywać dokumenty AML/CFT?

Art. 49 Ustawy nakłada obowiązek przechowywania przez 5 lat trzech kategorii dokumentów: kopii dokumentów uzyskanych w wyniku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego, dowodów potwierdzających transakcje i ewidencji transakcji oraz wyników bieżących analiz transakcji. W szczególnych sytuacjach GIIF może zażądać przed upływem terminów ustawowych przechowywania dokumentacji przez kolejny okres nie dłuższy niż 5 lat — całkowity okres może sięgnąć 10 lat.

Od kiedy liczy się 5-letni okres przechowywania?

W przypadku kopii dokumentów uzyskanych w wyniku stosowania środków bezpieczeństwa finansowego oraz dowodów transakcji i ewidencji — 5 lat liczy się od dnia zakończenia stosunków gospodarczych z klientem lub od dnia przeprowadzenia transakcji okazjonalnej. W przypadku wyników bieżących analiz transakcji z art. 34 ust. 3 Ustawy — 5 lat liczy się od dnia ich przeprowadzenia.

Jakie Komunikaty GIIF dotyczą zawiadomień i powinny być uwzględnione w Procedurze AML/CFT?

Komunikat GIIF nr 11 z 11 lipca 2019 r. oraz nr 53 z 20 grudnia 2022 r. — wytyczne dotyczące art. 72 Ustawy (transakcje progowe). Komunikat GIIF nr 22 z 7 kwietnia 2020 r. oraz nr 91 z 30 stycznia 2025 r. — wytyczne dotyczące art. 86 i 90 Ustawy (uzasadnione podejrzenie przed/po transakcji). Komunikat GIIF nr 45 z 22 marca 2022 r. — wytyczne dotyczące oceny informacji i działania przy braku możliwości zastosowania środków bezpieczeństwa finansowego.

AML/CFT

Potrzebujesz wsparcia z AML/CFT?

Pomożemy Ci zbudować system AML, który przejdzie kontrolę i nie zablokuje biznesu.

Procedury i polityki AML
Analizy ryzyka
Szkolenia dla zespołu i zarządu
Ocena instytucji obowiązanej

Zobacz pełną ofertę usług

Tomasz Klecor Partner Zarządzający · Nawigator FinTechu. Prawnik.

Imię i nazwisko / Nazwa firmy

Adres email

Numer telefonu

Wiadomość

Twoje dane będą przetwarzane zgodnie z naszą polityką prywatności.