Po nowelizacji „warzywniakowej" obowiązki raportowe Małej Instytucji Płatniczej (MIP) urosły o dwa nowe bloki — raporty do Narodowego Banku Polskiego (NBP) o liczbie rachunków oraz półroczne raporty do KNF o oszustwach. Razem ze standardowymi sprawozdaniami kwartalnymi i rocznymi tworzy to kalendarz, w którym każdy miesiąc styczeń i lipiec to okres szczytowej raportowości. W tym artykule zbieramy wszystkie obowiązki w jednej tabeli i wskazujemy, czego najczęściej zapominają MIP-y, które obsługujemy. Pełna podstawa: ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz.U. 2025 poz. 611, t.j.; dalej: UUP).
Co MIP raportuje do KNF kwartalnie i rocznie?
MIP przekazuje KNF łączną wartość i liczbę transakcji płatniczych wykonanych w zakresie poszczególnych rodzajów usług płatniczych — także przez agentów MIP-a — kwartalnie i raz w roku.
Pełna treść art. 117r ust. 1 pkt 1 UUP wskazuje trzy okresy:
- kwartalnie — w terminie do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu kończącym dany kwartał (lit. a);
- rocznie — w terminie do 31 stycznia roku następującego po danym roku (lit. b);
- miesięcznie — w okresach, o których mowa w art. 117q ust. 1 pkt 1 i ust. 2 zdanie drugie UUP (czyli po przekroczeniu limitu i w okresie rozpoznawania wniosku KIP), do 15. dnia miesiąca następującego po danym miesiącu (lit. c).
Do tego dochodzi roczne sprawozdanie finansowe wraz z odpisem uchwały lub postanowienia organu zatwierdzającego — w terminie 15 dni od dnia zatwierdzenia, jeżeli MIP takie sprawozdanie sporządza (art. 117r ust. 1 pkt 2 UUP).
Najważniejszą zmianą po warzywniaku jest wymóg podziału raportu na poszczególne rodzaje usług płatniczych. Wcześniej MIP raportował łączną wartość transakcji bez rozbicia. Teraz w sprawozdaniu kwartalnym oddzielnie wykazuje się m.in. acquiring, wykonywanie transakcji płatniczych z rachunku, przekaz pieniężny, wydawanie instrumentów płatniczych. Z naszego doświadczenia największym wyzwaniem operacyjnym jest tu poprawne zaklasyfikowanie transakcji w hybrydowych modelach biznesowych — gdy ta sama transakcja może być raportowana jako acquiring albo jako wykonywanie transakcji, w zależności od interpretacji.
Co MIP raportuje do NBP w cyklu półrocznym?
Od 29 września 2024 r. każdy MIP, który prowadzi rachunki płatnicze, raportuje do NBP liczbę prowadzonych rachunków co pół roku.
Podstawa prawna: art. 14ab UUP (przepis dodany warzywniakiem). Obowiązek dotyczy każdego dostawcy prowadzącego rachunek płatniczy — niezależnie od tego, czy jest KIP-em, MIP-em, czy świadczy usługę w ramach działalności transgranicznej.
Raport zawiera:
- liczbę prowadzonych rachunków płatniczych (art. 14ab ust. 1 pkt 1 UUP);
- liczbę rachunków płatniczych, do których dostawca świadczący usługę dostępu do informacji o rachunku (AISP) posiada dostęp (art. 14ab ust. 1 pkt 2 UUP) — dotyczy AISP-ów; MIP nie świadczy AISP, więc tej pozycji nie raportuje.
Termin: do końca miesiąca następującego po upływie półrocza, według stanu na koniec ostatniego dnia miesiąca kończącego półrocze (art. 14ab ust. 2 UUP). Pierwsze raporty po wejściu w życie warzywniaka MIP-y składały w styczniu 2025 r. — i to ten styczeń stał się dla większości MIP-ów najbardziej obciążonym raportowo miesiącem w historii.
NBP udostępnia te dane KNF niezwłocznie po ich otrzymaniu (art. 14ab ust. 3 UUP). To jednak nie zwalnia MIP-a z analogicznego raportowania do KNF — informacja o liczbie i wartości transakcji w usłudze prowadzenia rachunku pozostaje częścią sprawozdania kwartalnego z art. 117r ust. 1 UUP.
Co MIP raportuje do KNF w sprawie fraudów?
Również od 29 września 2024 r. MIP przekazuje KNF dane o oszustwach związanych z wykonywanymi usługami płatniczymi w cyklu półrocznym.
Podstawa prawna: art. 32h ust. 1 UUP. Przepis dotyczy każdego dostawcy z art. 4 ust. 2 pkt 1–4, 6, 9, 11 i 12 UUP — w tym KIP-ów (pkt 4), MIP-ów (pkt 9), biur usług płatniczych (pkt 12) oraz dostawców AISP (pkt 11). Termin: do końca miesiąca następującego po danym półroczu.
Wcześniej fraudy raportowano raz w roku. Część MIP-ów — z naszej praktyki te większe lub działające w branżach wysokiego ryzyka — była zobligowana do raportowania półrocznego już wcześniej, na podstawie pisemnych komunikatów sektorowych KNF. Po warzywniaku obowiązek półroczny dotyczy całego rynku, nie tylko wybranych podmiotów.
Z naszego doświadczenia szybkie podsumowanie kluczowych pól raportu fraudowego: liczba i wartość zidentyfikowanych przypadków oszustw w danym okresie, podział na sposób świadczenia usługi (np. transakcje kartowe, polecenia przelewu, transakcje zdalne), informacja o stratach poniesionych przez użytkowników i przez samego dostawcę. Konkretny formularz KNF udostępnia w swoim systemie sprawozdawczym — po warzywniaku formularz został rozbudowany.
Co MIP musi zgłosić KNF w 14 dni od zdarzenia?
Niezależnie od kalendarza okresowego MIP zgłasza KNF trzy zdarzenia, każde w terminie 14 dni — o czym szerzej w art. 117p UUP.
| Zdarzenie | Termin | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Przekroczenie 1 500 000 EUR (kwota miesięczna i średnie 3- i 12-miesięczne) | 14 dni od końca okresu | art. 117p ust. 1 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 UUP |
| Wszczęcie postępowania karnego wobec osoby zarządzającej za przestępstwo z art. 117h ust. 1 pkt 2 UUP albo skarbowe | 14 dni od powzięcia wiadomości | art. 117p ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 2 UUP |
| Zawarcie lub zmiana umowy rachunku płatniczego do transferów (art. 117ha UUP) wraz z kopią umowy | 14 dni od zawarcia/zmiany | art. 117p ust. 1 pkt 3 i ust. 3 pkt 3 UUP |
| Aktualizacja programu działalności, planu finansowego, opisu działalności hybrydowej | 14 dni od uzyskania informacji o zmianie | art. 117j ust. 3 UUP |
| Sankcja za brak terminowego zgłoszenia z art. 117p UUP | — | art. 117p ust. 4 UUP — do 1 000 zł / dzień, max 250 000 zł |
Z naszego doświadczenia najczęściej zapominanym elementem jest aktualizacja programu działalności i planu finansowego (art. 117j ust. 3 UUP). Wcześniej dokumenty te były dostarczane do KNF po wpisie i ich aktualizacja nie była ustawowo obowiązkowa. Po warzywniaku każda zmiana — w tym dodanie nowej linii biznesowej w działalności hybrydowej — wymaga zgłoszenia w 14 dni.
Pełny kalendarz raportowy MIP-a w jednym widoku
| Raport | Częstotliwość | Termin | Adresat | Podstawa |
|---|---|---|---|---|
| Sprawozdanie z transakcji płatniczych z podziałem na rodzaje usług | kwartalnie | ostatni dzień miesiąca po kwartale | KNF | art. 117r ust. 1 pkt 1 lit. a UUP |
| Sprawozdanie roczne z transakcji | rocznie | do 31 stycznia | KNF | art. 117r ust. 1 pkt 1 lit. b UUP |
| Sprawozdanie miesięczne (w okresie przekroczenia / postępowania KIP) | miesięcznie | do 15. dnia miesiąca | KNF | art. 117r ust. 1 pkt 1 lit. c UUP |
| Sprawozdanie finansowe (jeżeli sporządzane) | rocznie | 15 dni od zatwierdzenia | KNF | art. 117r ust. 1 pkt 2 UUP |
| Liczba prowadzonych rachunków płatniczych | półrocznie | do końca miesiąca po półroczu | NBP | art. 14ab UUP |
| Dane o oszustwach związanych z usługami płatniczymi | półrocznie | do końca miesiąca po półroczu | KNF | art. 32h UUP |
| Zgłoszenie przekroczenia limitu / postępowania karnego / zmiany rachunku do transferów / zmian dokumentów | doraźnie | 14 dni | KNF | art. 117p ust. 1 i 3, art. 117j ust. 3 UUP |
Z naszego doświadczenia najwięcej braków w raportowaniu MIP-ów dotyczy dwóch obszarów: nieprawidłowej klasyfikacji transakcji do poszczególnych rodzajów usług płatniczych (problem z raportami kwartalnymi po warzywniaku) oraz pominięcia zgłoszenia zmiany umowy rachunku do transferów po negocjacji z bankiem.
Najważniejsze działania do podjęcia
Jeżeli odpowiadasz w MIP za compliance albo finanse, warto teraz:
- Zaktualizować checklistę raportową o dwa nowe obowiązki — raport NBP (art. 14ab UUP) i raport fraudów do KNF (art. 32h UUP).
- Wprowadzić rejestr klasyfikacji transakcji — jednoznaczne przypisanie każdego typu transakcji do rodzaju usługi płatniczej z art. 3 UUP. To jest podstawa raportu kwartalnego po warzywniaku.
- Ustawić alerty na okresy szczytowe — styczeń (raport roczny KNF + półroczne NBP + półroczne fraudy) i lipiec (półroczne NBP + półroczne fraudy + sprawozdanie kwartalne).
- Zmapować zdarzenia 14-dniowe — kto w organizacji odpowiada za rejestrowanie zmian programu działalności, umów rachunkowych i postępowań karnych. Po warzywniaku każda taka zmiana to potencjalna kara z art. 117p ust. 4 UUP, jeżeli nie zostanie zgłoszona.
- Sprawdzić, czy formularze sprawozdawcze KNF są aktualne — KNF cyklicznie publikuje nowe wersje formularzy. Złożenie raportu w starej wersji potrafi skutkować wezwaniem do uzupełnienia.
W Legal Geek aktualizujemy listy raportowe naszym klientom MIP-om przed każdym okresem szczytowym. Jeżeli chcesz w 15 minut omówić Twój kalendarz raportowy — zarezerwuj rozmowę z Tomaszem Klecorem.
Powiązane: Mała Instytucja Płatnicza — przewodnik · Limit 1,5 mln EUR w MIP · Kara 500 tys. zł dla zarządu MIP.
