Marketing kryptoaktywów i nadużycia rynkowe pod MiCA

Ten artykuł szczegółowo omawia obowiązki w zakresie marketingu i zakazu nadużyć rynkowych pod MiCA — pełny kontekst znajdziesz w głównym przewodniku MiCA — przewodnik dla biznesu.

Jakie zasady obowiązują materiały marketingowe kryptoaktywów?

Materiały marketingowe dotyczące kryptoaktywów — strona internetowa, posty w mediach społecznościowych, kampanie reklamowe, e-maile, materiały w prasie, materiały wideo — podlegają jednolitemu wymogowi: muszą być rzetelne, jasne i niewprowadzające w błąd oraz spójne z informacjami zawartymi w whitepaper.

Reguła wynika z trzech przepisów MiCA, w zależności od kategorii tokena:

W każdym przypadku materiały muszą zawierać oświadczenie, że są materiałami marketingowymi oraz odniesienie do whitepaper z URL-em publikacji.

Z naszego doświadczenia typową pułapką w komunikacji marketingowej jest mówienie o przyszłej wartości tokena („wartość tokena XYZ wzrośnie o 200% w ciągu roku") albo o zwrocie z inwestycji. Tego rodzaju treści — niezależnie od formalnego oznaczenia jako materiał marketingowy — naruszają wymóg rzetelności i niewprowadzania w błąd. W kontekście aktywów spekulacyjnych każda komunikacja o wartości wymaga ostrożności.

Czy materiały marketingowe trzeba zgłaszać organowi nadzoru?

Co do zasady nie — MiCA nie wprowadza prewencyjnego zatwierdzania materiałów. Ale art. 7 ust. 4 MiCA daje właściwemu organowi prawo żądania przedstawienia materiałów marketingowych w każdym czasie. Jeśli organ stwierdzi naruszenie, może wstrzymać lub zakazać publikacji.

Dodatkowo dla emitenta ART obowiązek bardziej rygorystyczny — w postępowaniu o zezwolenie organ analizuje materiały marketingowe wraz z whitepaper (art. 19 i nast. MiCA).

Co to są informacje poufne pod MiCA?

Art. 87 ust. 1 MiCA definiuje informacje poufne jako:

• określone w sposób precyzyjny informacje,
• nie podane do wiadomości publicznej,
• dotyczące co najmniej jednego emitenta, oferującego, osoby ubiegającej się o dopuszczenie do obrotu lub kryptoaktywa,
• które w przypadku podania ich do wiadomości publicznej miałyby prawdopodobnie znaczący wpływ na ceny tych kryptoaktywów lub powiązanych z nimi kryptoaktywów.

Definicja jest świadomie wzorowana na art. 7 rozporządzenia 596/2014 (MAR — rozporządzenie o nadużyciach na rynku kapitałowym). Konstrukcja prawna jest niemal identyczna — co oznacza, że dorobek doktryny i orzecznictwa wokół MAR będzie miał istotne znaczenie dla interpretacji MiCA.

Emitent (i osoba ubiegająca się o dopuszczenie do obrotu) ma obowiązek jak najszybciej podać informacje poufne do wiadomości publicznej w sposób umożliwiający łatwy dostęp i ich pełną, prawidłową i terminową ocenę (art. 88 ust. 1 MiCA). Informacje muszą pozostać dostępne na stronie internetowej emitenta przez co najmniej 5 lat.

Możliwe jest opóźnienie publikacji informacji poufnych pod warunkiem łącznego spełnienia trzech warunków (art. 88 ust. 2 MiCA):

• niezwłoczne ujawnienie naruszyłoby uzasadniony interes emitenta;
• opóźnienie nie wprowadzi w błąd opinii publicznej;
• emitent jest w stanie zapewnić poufność informacji.

Zakaz wykorzystywania informacji poufnych (insider trading)

Art. 89 MiCA zakazuje wykorzystywania informacji poufnych. W praktyce — nie wolno nabywać ani zbywać kryptoaktywów (na własny rachunek lub na rachunek osoby trzeciej) na podstawie informacji poufnych, do których ma się dostęp:

• z tytułu funkcji w organie zarządzającym emitenta lub posiadania kapitału;
• z tytułu wykonywania pracy, zawodu lub obowiązków;
• przez działalność przestępczą;
• w innych okolicznościach, gdy osoba wie lub powinna wiedzieć, że informacja ma charakter informacji poufnej.

Naruszenie art. 89 ma charakter nadużycia rynkowego — naraża sprawcę na sankcje administracyjne (a w niektórych państwach członkowskich — także karne), wynikające z prawa krajowego.

Zakaz manipulacji rynkiem kryptoaktywów

Art. 91 MiCA zakazuje manipulacji rynkiem kryptoaktywów — w tym:

• zawierania transakcji, składania zleceń lub innych zachowań, które dają lub mogą dawać fałszywe lub wprowadzające w błąd sygnały co do podaży, popytu lub ceny kryptoaktywa, albo które ustalają lub mogą ustalić cenę co najmniej jednego kryptoaktywa na sztucznym poziomie;
• zachowań na platformach obrotu, w tym anulowania lub zmiany zleceń, które zakłócają lub opóźniają funkcjonowanie platformy, utrudniają identyfikację rzeczywistych zleceń, tworzą fałszywy lub wprowadzający w błąd sygnał co do popytu lub podaży;
• wykorzystywania okazjonalnego lub regularnego dostępu do mediów do wygłaszania opinii o kryptoaktywach po uprzednim zajęciu w nich pozycji i czerpania zysków, bez jednoczesnego ujawnienia tego konfliktu interesów we właściwy i skuteczny sposób (art. 91 ust. 2 lit. c MiCA).

Ostatni z tych zakazów — wprost dotyczący komunikacji medialnej — w praktyce dotyka finfluencerów: osób, które publicznie komentują rynek kryptoaktywów (na YouTube, TikToku, X, podcastach, w prasie) po uprzednim zajęciu pozycji w omawianym aktywie.

Naszym zdaniem art. 91 ust. 2 lit. c MiCA będzie jednym z najbardziej widocznych obszarów egzekwowania nadużyć rynkowych w pierwszych latach stosowania MiCA. Mechanizm jest stosunkowo łatwy do wykazania — pozycja w kryptoaktywie + późniejsza pozytywna komunikacja publiczna + brak ujawnienia konfliktu interesów. Z naszego doświadczenia w projektach edukacyjnych dla rynku — większość polskich finfluencerów dotychczas nie ujawniała pozycji w omawianych aktywach.

Obowiązki finfluencerów i zawodowych pośredników

Art. 92 ust. 1 MiCA nakłada obowiązek wdrożenia skutecznych rozwiązań, systemów i procedur służących zapobieganiu nadużyciom na rynku i ich wykrywaniu na każdą osobę zawodowo pośredniczącą w zawieraniu transakcji lub realizującą transakcje związane z kryptoaktywami. Osoba ta:

• podlega przepisom dotyczącym zgłaszania obowiązującym w państwie członkowskim, w którym jest zarejestrowana / ma siedzibę zarządu / ma oddział;
• niezwłocznie zgłasza właściwemu organowi wszelkie uzasadnione podejrzenia dotyczące zlecenia lub transakcji oraz innych aspektów funkcjonowania DLT, w przypadku których mogą istnieć okoliczności wskazujące na to, że nadużycie zostało popełnione, jest popełniane lub może zostać popełnione.

W praktyce każdy CASP prowadzący platformę obrotu, kantor lub usługi brokerskie musi mieć wdrożony system STOR (Suspicious Transaction or Order Report). To kolejny element, który łączy MiCA z reżimem DORA — system STOR wymaga infrastruktury IT zdolnej do monitorowania zleceń i transakcji w czasie rzeczywistym.

ESMA do 30 czerwca 2025 r. ma wydać wytyczne dotyczące praktyk nadzorczych w zakresie zapobiegania nadużyciom rynkowym (art. 92 ust. 3 MiCA).

Sankcje za nadużycia rynkowe

MiCA pozostawia państwom członkowskim określenie konkretnych progów sankcji administracyjnych za naruszenia Tytułu VI. W praktyce sankcje obejmują kary finansowe, publikację decyzji, zakaz pełnienia funkcji w organach zarządzających, a w niektórych przypadkach (zależnie od prawa krajowego) — odpowiedzialność karną. W Polsce konkretne progi wynikają z ustawy o kryptoaktywach. [DO WERYFIKACJI: ostateczne progi kar w polskiej ustawie na 2026-05-06]

Powiązane artykuły

Powiązane: MiCA — przewodnik dla biznesu, Licencja CASP w KNF, Stablecoiny EMT i ART, Whitepaper kryptoaktywa.